abd haberleri canlı haber
Tarih Ansiklopedisi

Çelebi Sultan Medresesi tarihi nedir? Çelebi Sultan Medresesi nerede?

Merzifon’da şehir merkezinde yer alan eser erken Osmanlı dönemi medrese özelliğinin yanı sıra Zengi ve Memlük mimarsinden de etkiler taşımaktadır.  Yöre halkı tarafından Merzifon Sultaniyesi olarak da anılır.  Açık avlulu dört eyvanlı plan şeması ile çok eskilere dayanan Türk-İslam mimarisindeki medrese geleneğini devam ettirmiş, Amasyalı Rükneddin Abdülkerim, Seydi Şemseddin Ahmed-i Kırımi gibi tanınmış Osman âlimlerinin müderrislik yaptığı bir ilim yuvası olmuştur. XIX. yüzyılın ortalarından itibaren ilmi hüviyetini kaybeden medrese tahrip olmuş ve zaman zaman restore edilerek çeşitli faaliyetlere tahsis edilmiş olup,  günümüzde sosyal tesis olarak hizmet vermektedir.

 Açık avlulu dört eyvanlı medresenin kubbeyle örtülü eyvanlarından birisi yapın girişi olarak tasarlanmış, önüne anıtsal dikdörtgen bir taç kapı kurulmuştur. Çok basamaklı yüksek bir merdivenle çıkılan renkli taş örgülü ve sivri kemerli kapının etrafı dıştan içe doğru kademelenen koyu kahve renkli taş silmelerle çerçevelenmiş, üst tarafı da yan yana ince saplarla birbirine bağlanan kabartmalı bir parametresiyle taçlandırılmıştır. Giriş kemerinin üstündeki Arapça hatlı sülüs kitabede inşaata Çelebi Sultan Mehmed’in emriynle başlandığı ve 820/1417’de Umur Bey bin Ali tarafından tamamlandığı, mimarının da Ebu Bekir bin Muhammed Hamza el Müşeymeş olduğu yazılıdır. Amasya Beyazıt Paşa Camiini de de inşa eden bu ustanın Amasya başta olmak üzere Anadolu’da çeşitli eserler vermiş Şamlı bir mimar ailesine mensup olduğu anlaşılmaktadır. Oğlu mimar Ahmet’ de Ankara Karacabey Camii’nin mimarı olmuştur. Giriş kapısından sonra kubbeli eyvan müteakiben yine kemerli bir açıklıkla geçilen medresenin ortasında ki açık avlunun kenar uzunlukları 15 metre olup, etrafı çepeçevre sivri beşik tonozlu revakla kuşatılmış, köşelerde “L”, aralarda dikdörtgen şeklli kagir ayaklar renkli taş örgülü sivri kemerlerle birbirine bağlanmıştır. Avlunun kenar ortalarına karşılık ve simetrik olarak yerleştirilen eyvanlar duvar kitlesinden üçer metre dışarı taşıntı yaparlar. Üstleri kubbeyle örtülü kare planlı bu birimlerin aralarında beşerden toplam yirmi öğrenci odası yerleştirilmiştir. Dıştan mazgal pencereyle aydınlatan tonoz örtülü odaların kapıları ile birer penceresi avluya açılmakta, içlerinde dolap nişleriyle birer ocak yer almaktadır. Medresenin ön cephelerinde muntazam kesme taş, diğer duvarlarda moloz taş ve tuğla birlikte kullanılmıştır.

Giriş kapısının açıldığı eyvanın üstünde yükselen ve silindir formlu tuğla gövdesiyle dikkati çeken saat kulesi 1282/1865’de Amasya Mutasarrıfı Ziya Paşa tarafında yaptırılmıştır. Ortadaki avlunun daha önce var olan şadırvanı kaldırılmış, yeri düz döşeme ile kapatılmıştır.

Yaşar ERDEMİR

KAYNAKÇA

Albert Gabriel, Mouments Turcs d’ Anatolie, II, Paris 1934, s.2531; Godfrey Goodwin,History of Ottoman Architecture, London 1971,s.70,78,145; Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı Mimarisinde Çe- Çelebi Sultan Medresesi, Merzifonlebi ve II. Murad Devri 806-855(1403-1451), İstanbul 1972, s.185190; Komisyon, Türkiye’de Vakıf Abideler ve Eski Eserler I, Ankara 1972,s.310-312; Oktay Aslanapa, Osmanlı Devri Mimarisi, İstanbul 1986,s.35-36; Mahmud Akok,“Merzifon’da Çelebi Mehmed Medresesi”, Mimarlık, IX/1-2, Ankara 1952, s.29-37; M. Baha Tanman, “Mehmed I Medresesi”, DİA, Ankara 2003, s.394-395

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al