abd haberleri canlı haber
Tarih Ansiklopedisi

İpek Han tarihi nedir? İpek Hanı ne zaman yapıldı? Bursa İpek Han özellikleri nelerdir?

Bursa’da kent merkezinde İvaz Paşa Camii’nin yakınındaki eser şehrin en büyük ticaret ve konaklama tesisi olup, Sultan Hanı ve Han-ı Harir isimleri ile de anılmaktadır. İki katlı ve açık avlulu yapının ortasında bir su tesisi ile üstünde mescidi bulunmaktadır. Yuvarlak kemerli bir niş içine alınan basık kemerli kapısı ile üst tarafı, taş- tuğla sıralarından oluşan almaşık duvar örgüsüne sahip olup, bu örgü tekniği bilhassa kemerlerle, üstündeki pencerenin bulunduğu alanda uygulanmıştır.

Uzun bir koridorla geçilen kareye yakın büyük dikdörtgen avlunun etrafı dört taraftan revaklarla çevrilmiş, giriş taraftaki revak sırasının iki tarafına üst kata çıkan bir merdiven yapılmıştır. Sivri beşik tonozla örtülü revakları taşıyan köşelerde “L”, aralarda dikdörtgen kalın ayaklar sivri kemerlerle birbirine bağlanmıştır. Arkadaki beşik tonozla örtülü kare odalar dışarıdan büyük birer pencere ile aydınlanırken, kemerli birer kapı ile de avluya açılırlar. Köşe odaları diğerlerinden daha büyük tutulmuş, girişleri, köşelere açılan kapılarla sağlanmıştır. Yapının duvarları dıştan kaba yonu kesme taş, avludaki ayaklarla, silmeler, saçak ve kemerler tuğla ile örülmüştür. Saçaklardaki tuğlalar testere dişi şeklinde sıralanırlar. Zemin katın kemer yüzleri üç sıra yatay kesme taş ve arlarında dikey tuğlalarla inşa edilmiştir.

Üst katın sivri kemerlerle birbirine bağlanan revaklarının tamamı kubbelerle örtülmüş, odalar ise alttaki gibi dairevi beşik tonozlarla kapatılmıştır. Bütün odalarda yarım daire planlı birer ocak yer almakta, altta olduğu gibi dıştan pencere, içten revak koridoruna açılan birer kapısı bulunmaktadır. Daha büyük olan köşe odaları da aynı şekilde köşelerine açılan birer kapıyla dışarı irtibatlandırılmıştır.

Avlunun ortasındaki tesisin altı şadırvan, üstü mescid olarak düzenlenmiştir. Yüksek bir merdivenle çıkılan 12 kenarlı fevkani mescidin üstü kubbe ile örtülüdür. Eserle ilgili detaylı araştırma yapan Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı vesikalarını da inceleyerek şöyle bir sonuca ulaşır: “Bütün bu vesikalarda oda adedi bir keresinde alt üst otuz sekizden 76, son hesaplara göre 78 oda ve iç dış 24 üst pencereli yani 12 kenarlı bir mescidi, altında dört oda ve şadırvan olduğu anlaşılmaktadır. Bazı odalar ahır olarak kullanılmıştır.” Hanın tamiratı le ilgili 963/1557 tarihli bir belgede ve daha sonra 1155/1742 tarihli diğer vesikada ahır, dükkanlar, çatı, saçaklar ve 16 hücre ile yakınındaki köprü için Divân-ı Hümâyun’a 16632 akçelik keşif bedelinin sunulması, bu dönemdeki mevcut birimlerin belgelenmesi açısından ipucu vermektedir. 1557, 1682, 1742, 1775 yıllarında onarım gördüğü kayıtlarla belgelenmiş olan ve zaman zaman kullanılamayacak kadar metruk hale gelen yapı son yıllarda köklü bir onarım görerek hizmete açılmıştır.

Yaşar ERDEMİR

KAYNAKÇA

Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı Mimarisinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri 806-855(1403-1451), II, İstanbul 1972, s.119-123; Komisyon, Türkiye’de Vakıf Abideler ve Eski Eserler III, Ankara 1983, s.333: Albert Gabriel, Une Capitale Turgue-Brousse, Paris 1958; Kazım Baykal, Bursa ve Anıtları, İstanbul 1950.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al