abd haberleri canlı haber
Kitaplık

Menâkıbü’l Ârifîn nedir? Menâkıbü’l Ârifîn kimin eseri? Menâkıbü’l Ârifîn tarihi nedir? Menâkıbü’l Ârifîn özeti!

Ahilik konusunda önemli menkıbelerin yer aldığı bu eser, Ulu Arif Çelebi’nin (ö. 1320) emriyle Ahmed Eflâkî (ö. 1360) tarafından 1318 yılında Farsça yazılmaya başlanmış ve yazarın yaptığı ilavelerle 1353 yılında tamamlanmıştır. Türkçe ve Arapçaya da vâkıf olduğu anlaşılan Eflâkî, menakıbnâmeyi yazarken başta Feridun Sipehsâlâr (ö. 1312?) olmak üzere Bahâeddin Veled (ö. 1231), Mevlâna Celâleddin (ö. 1273), Şems-i Tebrizî (ö. 1247?) ve Sultan Veled’in (ö. 1312) eserlerinden yararlanmıştır. Yazar, ayrıca müşahede ettiği veya bizzat yaşadığı olayları da nakletmiştir. 

Menâkıbü’l-Ârifîn sade ve akıcı bir üslupla kaleme alınmıştır. Girişin dışında on bölümden meydana gelen eserde, Sultanü’l-Ulemâ Bahâeddin Veled, Burhaneddin Muhakkik-i Tirmizî (ö. 1241), Mevlâna Celâleddin, Şems-i Tebrizî, Selahaddin Zerkub (ö. 1258), Hüsameddin Çelebi (ö. 1284), Sultan Veled, Ulu Ârif Çelebi, Emir Âbid Çelebi (ö. 1338), ayrıca Bahâeddin Veled ile Mevlâna’nın çocukları ve torunlarından bahsedilir.

Menakıbnâme, Mevleviliğin teşekkül ve gelişimine dair geniş bilgileri ihtiva etmekle birlikte, Anadolu’nun XIII-XIV. yüzyıllardaki siyasî, ekonomik, sosyo-kültürel ve dinî hayatından da önemli kesitler sunar. Dönemin tasavvufî âdâb ve merasimlerini özgün biçimde yansıtan eser, ayrıca Mevlevilerle diğer sosyal ve dinî zümreler arasındaki ilişkiler üzerinde durur. Bu bağlamda Mevlevi-Ahi münasebetleri ve bazı Ahi şahsiyetler hakkında kayda değer bilgilere yer verir.

Menâkıbü’l-Ârifîn, bir yazma nüshasına dayanılarak ilk kez 1897’de Hindistan’da basılmıştır. Türkiye’deki neşri ise Tahsin yazıcı tarafından en eski yazmalar dikkate alınarak 1959 yılında gerçekleştirilmiştir. Eserin, Zahid b. Ârif, Gevrekzâde Hasan, Abdülbaki Nâsır Dede ve son olarak Tahsin Yazıcı tarafından Türkçe tercümeleri yapılmıştır. Clément Huart tarafından da Fransızcaya çevrilmiştir.

İsmail ÇİFTCİOĞLU

KAYNAKÇA

Ahmed Eflâkî, Ariflerin Menkıbeleri, I, (çev. Tahsin Yazıcı), İstanbul 1986, s. 9-67; Abdülbâki Gölpınarlı, Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik, İstanbul 1983, s. 131-132; M. Fuad Köprülü, “Anadolu Selçukluları Tarihinin Yerli Kaynakları”, Belleten, VII/27 (1943), s. 422-423; F. Nafiz Uzluk, “XIV. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinden Eflâkî Dede’nin 600. Ölüm Yıldönümü Dolayısıyla Ahmed Eflâkî Dede”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, Ankara 1988, s. 284-288; Aydın Taneri, “Türkiye Selçuklularının Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Âriflerin Menkıbeleri”, Makaleler, I, (yay. Semih Yalçın-Saadet Lüleci), Ankara 2004, s. 163-220; Tahsin Yazıcı, “Menâkıbü’l-Ârifîn”, DİA, XXIX, Ankara 2004, s. 114-115.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al