abd haberleri canlı haber
Kitaplık

Mesnevi nedir? Mesnevi ne anlatır? Mesnevi kitabı tarihi nedir? Mesnevi kimin eseri?

Ahilikle ilgili bilgiler bulunan Mevlâna’nın ünlü dinî, tasavvufî ve ahlakî manzum eseridir. Altı defter halinde düzenlenmiş olup toplam 26 bin beyte yakındır. Remel bahrinin fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün veznindeki Farsça eserde, az sayıda Arapça beyit de yer almaktadır. Babası Konya Ahilerinin reisi olduğu için Ahi Türkoğlu diye tanınan Mevlâna’nın halifesi Çelebi Hüsameddin Hasan’ın isteği ve çabası, Mesnevî’nin yazılmasına sebep olmuştur.

Mesnevî’nin ne zaman yazılmaya başlandığına dair açık ve kesin bir bilgi yoktur. 2. deftere 13 Mayıs 1264 (15 Receb 662) günü başlandığı, bu defterin ilk beyitlerinde açık bir şekilde dile getirilmiştir. Ayrıca burada birinci defterden sonra Mesnevî’nin söylenip yazılmasına ara verildiği de belirtilmektedir. Eflâkî, bu aranın Hüsâmeddin Çelebi’nin eşinin vefatı sebebiyle olduğunu ve tam iki yıl sürdüğünü kaydetmektedir. Bu duruma göre Mesnevî muhtemelen 1260 / 658 yılı civarında yazılmaya başlanmış ve Mevlâna’nın Hakk’a yürüyüşüne kadar yazılması ve okunup düzeltilmesi devam etmiştir.

Mesnevî’ tasavvufî düşünce, mefhum ve terimlerin izahıyla yorumu hususunda çok değerli kaynak eserlerden biridir. Dinî ve tasavvufî bir anlayış çerçevesinde aşk, sabır, gayret, tevekkül, tevazu, dostluk, ilim, akıl, idrak, hakikat, suret, mana, hicab, nefis, benlik ve taklit gibi yüzlerce kelime ve terimin izahını Mesnevî’de bulmak mümkündür. Birçok millete ve farklı dönemlere ait 285 kadar hadise, kıssa, hikâye, temsil ve fıkralara ise yüz civarında eserin kaynaklık ettiği anlaşılmaktadır. Bini aşkın atasözü ve vecize şu veya bu şekilde mevcuttur. Birkaç beyitten birkaç yüz beyte kadar uzunluğu bulunan çok sayıda kıssa ve hikâye mevcuttur. Bunlardan bazıları, birçok önemli konuyu ve başka hikâyeleri de kuşatacak şekilde onlarca sayfada anlatılmıştır. “Kıssadan hisse al” diyen Mevlâna, ayrıca telmih ve işaret yoluyla aynı veya farklı çok sayıda hikâye ve kıssaya defalarca atıfta bulunmuştur.

Mesnevî’nin başta Türkiye’de olmak üzere dünya kütüphanelerinde muhtemelen bini aşkın yazma nüshası mevcuttur ve yaklaşık iki asırdır bu eser, çeşitli ülkelerde yüzlerce defa basılmıştır. 677 / 1278’de Konyalı Muhammed b. Abdullah tarafından istinsahı tamamlanmış, Konya Mevlâna Müzesi Müzelik Kitaplar nr. 51’de kayıtlıdır. Bu muteber nüsha, tıpkıbasım halinde Tahran’da 1371 / 1992’te ve Ankara’da 1993’de yayımlanmıştır.

1925 yılında ilk cildi R. Nicholson’ın neşriyle dünyada Mesnevî’ye yönelik yeni bir ilgi oluşmuştur. Bu neşrin, tam metnin İngilizce çevrisini ve şerhini de kapsaması, Mesnevî’nin hem doğuya hem de batıya hitap etmesini sağlamıştır.

Adnan KARAİSMAİLOĞLU

KAYNAKÇA

Eflâkî, Menâkibu’l-ârifîn, I-II, (çev. Tahsin Yazıcı), Ankara 19761980; Mevlânâ: The Mathnawi of Jalâlu’ddîn Rûmî, (çev. Reynold A. Nicholson), I-VIII, London 1925-1940; Mevlânâ: Mesnevî, (çev. Adnan Karaismailoğlu), Ankara 2013, önsöz s. 35-40; Abdülbâkî Gölpınarlı, Mesnevî Tercemesi ve Şerhi, I-VI (3 cilt halinde), İstanbul, 1981, Sunuş, s. 9-40.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al