abd haberleri canlı haber
Tarih Ansiklopedisi

Mutaf ne demek? Mutaf mesleği nedir? Mutaf yapma nedir?

Kıl dokuyan, kıldan eşya yapanlara mutaf (muytâb) denilmekteydi. Mutaflar, keçi kılından eğrilen iple çuval, heybe, at çulu, urgan, yem torbası, yular, köstek, burunsalık gibi çeşitli eşya dokuyup satarlardı Mutafçılığın temel hammaddesi keçi kılı olup, bu kasaplardan temin ediliyordu. Mutaf esnafının kethüda ve yiğitbaşısı tarafından alınan kıllar, kendi aralarında tevzi edilirdi. Tabaklardan alınan kıllar önce kazılhaneye gönderilir, burada temizlenip eğrilir ve kazıl yapılırdı. Bu işlemler esKitap ciltleyen zanaatkâra mücellid denir. Osmanlı ciltleri, kullanılan malzemeye ve süsleme tekniklerine göre deri, kumaş, ebru, murassa, lake, şemseli, zilbahar, yekşah, zerduz, çeharkûşe gibi adlarla bilinirdi.

II. Mehmed dönemine kadar Anadolu Selçukluları üslubunun da görüldüğü Osmanlı ciltçiliği bu yüzyılın sonundan itibaren kendi özgün yapısına kavuşmuştur. Mücellidlerin cilt yapımında kullandıkları aletler ise şunlardır: Bıçkı, eski mücellitlerin meşin tıraş için kullandıkları balta şeklindeki alet; Gıldırgıç, kitaplar ciltlenirken kenarları kesmeye yarayan rende biçiminde alet; Kalıp baskısı, mücellitlerin kitap ciltlerine süsleme motifleri basmak için kullandıkları alet; Muşta, baskı aleti; Nevregân, mücellitlerin mukavva ve deri oymakta kullandıkları alet olup eğri ve ağzı keskin olan bu bıçağın ucuyla katı’ da yapılırdı; Nokta demiri, noktalar üzerine vurulan demirin adıdır; Sakal, altın varakları tutmak ve yapıştırmak için mücellitlerin kullandıkları seyrek tüylü geniş fırçadır. Günümüzde bu meslek eski önemini yitirmiştir.

M. Murat ÖNTUĞ

KAYNAKÇA

Neşet Çağatay, Bir Türk Kurumu Olan Ahilik, Konya 1981, s. 116; Serkan Özburun, Kaybolan Meslekler, İstanbul 2006, s. 159;

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al