abd haberleri canlı haber
Kitaplık

Osmanlı Devleti’nde Çalışma Hayatı ve Ahilik Kitap!

Ömer Bosnalı tarafından 1986 yılında İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı’nda Yüksek Lisans Tezi olarak yapıldı. Önsöz ve girişi müteakip iki bölümden oluşmaktadır.

Önsözde, çalışan-çalıştıran arasındaki düzenin bilimsel metotlardan istifade etmek suretiyle sıcak aile ortamına benzer bir şekilde kurulmasının gereği üzerinde durulur. İnsan unsuru bozuk olduğu zaman iktisadî politikalar ve sistemlerin başarılı olamadıkları görüşüne yer verilir. Türk insanının başı dik bir hale gelmesi için çalışma hayatında ahlakî yapının oluşturulmasının şart olduğu söylenir.

Girişte, dinî ve tarihî hükümlerin kristalize olduğu Ahi teşkilatından devr alınan bütün kıymet hükümleri, zamanın icaplarına göre ve toplumun benimseyebileceği bir tarzda yeniden yorumlanmasıyla yepyeni bir iş ahlakı ve müteşebbis ideolojisinin ortaya çıkarılabileceği vurgulanır.

Birinci bölümde XIII. yüzyıldan başlayıp XIX. yüzyıl sonlarına kadar Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Türk devletlerinde esnaf ve toplumsal sınıflar arasında etkinliğini sürdürmüş olan Ahiliğin kaynakları irdelenir. Bu kurumun oluşmasında ve işleyişinde Fütüvvet ve Bizans’ın etkileri açıklanır. Ayrıca ilkelerini Kur’an ve sünnetten alan ve Ahi teşkilatına dayanak teşkil eden âyet ve hadislerin bir kısmına yer verilir. Yetiştirilen elemanlar arasında çırak, kalfa ve usta hiyerarşisi kurularak bunlar baba-evlat ilişkisine bağlanır ve zanaatın sağlam temeller üzerine kurulduğu vurgulanır. Esnaf ve zanaatkârların iyi ve kaliteli mal yapmaları ve birbirleriyle anlaşmazlığa düşmeyecek şekilde organize olmaları üzerinde durulur.

İkinci bölümde Ahiliğin örgüt yapısı açıklanır ve bu bağlamda çırak, kalfa, usta, yiğitbaşı, kethüda gibi meslek elemanları tanımlanıp bunların görevleri ve çalışma koşulları anlatılır. Her esnafın bir yardım sandığının bulunduğuna ve buna Orta Sandığı denildiğine işaret edilir. Kethüda ve yiğitbaşı ile ihtiyarların nezaret ve sorumluluğu altında bulunan Orta Sandığı sermayesinin esnaftan kapasitelerine göre toplanan hisselerden oluştuğuna vurgu yapılır.

Sonuç kısmında Ahilik düzeninde ustaların yanlarında çalıştırdıkları insanların davranışlarından mesul olduğu ifade edilir. Çalışanların kötü huy ve hareketleriyle, bunların haksızlığa uğramalarından yalnız ustaların değil, kademeli olarak bütün esnafın sorumlu olduğu belirtilir. Günümüzde çalışma hayatının Ahilikten ilham alınarak yeniden düzenlenmesi gerektiği görüşü öne çıkarılır.

Cemile TEKİN

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al