abd haberleri canlı haber
Kitaplık

Osmanlı Ekonomik Hayatında Ahilik!

Ender Boğazlıyan tarafından Marmara Üniversitesi Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı’nda 1999 yılında yapılan yüksek lisans tezidir. 87 sayfa olan tez, girişi müteakip üç bölümden meydana gelir.

Giriş kısmında toplumların iktisadî tarihinin oluşumunda sahip oldukları din, dil, kültür gibi unsurlara vurgu yapılır. Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda etkin bir rol oynayan Ahiliğin, Selçuklulardan Osmanlılara geçtiği belirtilir. Müteakiben Osmanlı Devleti’nden önceki Türk-İslam ve İslam devletlerinde görülen Fütüvvet teşkilatının benzerliğine işaret edilir. Ahiliğin anlayış ve köken olarak Fütüvvet teşkilatının bir uzantısı olduğu ileri sürülür.

Birinci bölümde fütüvvetin lügat anlamı ve terminolojik kullanılışı üzerinde durulur. Fütüvvetin kökeninin tasavvufi bir ahlak anlayışı ve öğretisine dayandığına değinildikten sonra bu kavramın esnaf örgütlerinde daha çok ekonomik bir hüviyet kazandığı belirtilir. Daha sonra Fütüvvetlerin erken İslamî dönemden itibaren tarihî gelişimi ve fütüvvetnâmelerden seçme metinler değerlendirilir. 

İkinci bölümde Ahiliğin tanımı yapılır ve bu terimin etimolojik açıdan Arapça ve Türkçe kökeni üzerinde durulur. Anadolu’da Ahilik algısının oluşumu çerçevesinde XIII. yüzyılda ve XIV. yüzyılın ilk yarısında var olan sosyo-ekonomik ve sosyokültürel yapı tahlil edilerek, Ahiliğin oluşumuna ve gelişimine etki eden temel etkenler açıklanır. Bu arada Ahi Evran’in kısa biyografisi verilir. Müteakiben Ahilik örgütünün genel teşkilat yapısı, örgüte girebilme şartları ve örgüt mensuplarının tipik karakteristik özellikleri betimlenir. Ahilikte meslek grupları ve bu mesleklerin pîrleri, Ahilik örgütünün temel fonksiyonları, Ahi örgütlerinin dağılması ve loncalara dönüşümü konularına değinilir.

Üçüncü bölümde Ahilik örgütünün özellikle Osmanlı Devleti’nin kuruluş çağında oynadığı sosyoekonomik rol ele alınır. Ahilerin devletin kurulması aşamasında gösterdikleri fedakârlıklar, cihat ve gaza faaliyetlerine yaptıkları katkılar anlatılarak bir esnaf örgütü olarak devletin şekillenmesindeki etkiler açıklanır. Sonuç bölümünde, Fütüvvet-Ahilik ilişkisine değinilip Anadolu’da kök salan Ahiliğin genel konumu değerlendirilir.

Yakup KAYA

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al