abd haberleri canlı haber
Kitaplık

Son Sadrazamlar ve Başvekiller Ciltli Takım – Mehmed Zeki PAKALIN

Bu eserin kapsamını, Mehmet Zeki Pakalın’ın en önemli eseri olan Son Sadrazamlar ve Başvekiller adlı sekiz ciltlik eserinin tekrar yayınlanması oluşturmaktadır. Eserin beş cildi, 1940-1948 yılları arasında merhumun kendi imkânları ile Ahmet Sait Matbaası’nda basılmıştır. Bunların dışında, Pakalın’ın yayınla(ya) madığı 6, 7 ve 8. ciltler de vardır. Bu ciltler Mehmed Zeki Pakalın’ın vefatından sonra, onun Osmanlıca el yazısı nüshaları halinde kızı Seniye Pakalın tarafından İstanbul’daki Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı’na (Tarih Vakfı) bağışlanmıştır. Dönemin Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ali Birinci Bey’den Arşivcilik Bölümü hocalarımızdan Dr. Hidayet Nuhoğlu Hocamıza gelen bir talep ile bu projeye başlanmıştır. Proje ekibinin tamamı Hidayet Bey’in Arşivcilik Bölümü’nden talebesidir. Öncelikle Tarih Vakfı’na bağışlanan bu üç cilt, fotokopi olarak Türk Tarih Kurumu’na, Türk Tarih Kurumu’ndan da proje ekibine gönderilmiştir. Osmanlıca el yazısı ile olan 1030 sahifelik bu ciltler, proje ekibi tarafından okunmuş ve çapraz okuma yapılarak kontrol edilmiştir. Bu arada tarafımıza gelen fotokopilerden kaynaklanan birtakım silik ve eksik yerlerin tamamlanması da gerekmiş ve Tarih Vakfı’ndaki orijinaller de görülerek bu eksiklikler tamamlanmıştır. Bunun akabinde proje ekibinin dört farklı kaleminden çıkan yazıların, standart hale getirilmesi düşünülmüş ve eserin 6, 7 ve 8. ciltleri tarafımdan gözden geçirilerek standart bir düzen sağlanmıştır.

Metinde Osmanlıca sesli harfler â, û, î, hemze (ء (ve ayın (ع (gösterilmiş, kaf (ق (harfinden sonra gelen sesli harflerin üzerine çizgi konmuştur, ā, ī, ū gibi. Bu çalışmalardan sonra proje, daha önce yayınlanan 2758 sahifelik beş cilt üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu beş cilt de öncelikle bilgisayar ortamına aktarılmış ve tekrar proje ekibi tarafından ve sonra da tarafımdan gözden geçirilerek tamamlanmıştır. Bu şekilde sekiz cilt de bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Bu aktarım ve kontroller sırasında Pakalın’ın dipnot ve referans sisteminde bir problem olduğu ortaya çıkmıştır. Mehmed Zeki Pakalın, çoğu zaman referanslarını metin içinde vermiş, ayrıca dipnot da kullanmıştır. Dipnotlarda özellikle kitap adına ve sahife numarasına önem vermiş, yazar, baskı yılı, baskı sayısı ve matbaasını çoğu zaman ihmal etmiştir. Aynı dönemde neşredilen İbnülemin’in Osmanlı Devrinde Son Sadrazamlar kitabında da referans şekli böyle olduğundan bu şeklin, kanaatimizce Pakalın’ın bir eksikliği değil dönemin referans verme biçimi olduğu algılanmıştır. Bu problemin de standart hale getirilmesi ve bütün referansların dipnota indirilmesi düşünülerek başlatılan referans düzeltmesi, zamanla farklı bir boyut kazanmış, Mehmed Zeki Pakalın’ın kullandığı bazı referansların sahife numaralarındaki tutarsızlık bizi, referansların birebir taranması ve satır satır kontrol edilmesi durumuna getirmiştir. Bu haliyle bütün ciltlerin referansları kontrol edilmiş fakat Mehmed Zeki Pakalın’ın gördüğü bazı eserlere ulaşılamamıştır.

Bunlara metin içinde işaret edilmiştir. Bu referans düzeltmesi –veya araştırması- çalışmasından sonra Mehmed Zeki Pakalın’ın hayatı, eserleri ve özellikle Son Sadrazamlar ve Başvekiller adlı eseri ve bu eseri sebebiyle İbnülemin Mahmud Kemal İnal ile aralarında yaşadıkları münakaşalara dair bir giriş eklenmiş, eserin sonunda fotoğraflardan oluşan ekler, genel bir bibliyografya ve indeks verilmiştir. Bu eserin ortaya çıkmasında başta merhum Mehmed Zeki Pakalın’ın kızı Sevim Özek Hanımefendi’ye, Türk Tarih Kurumu’nun eski başkanı Prof. Dr. Ali Birinci Beyefendi’ye, Hocamız Dr. Hidayet Yavuz Nuhoğlu’na, eseri neşreden Türk Tarih Kurumu’na, Pakalın’ın orijinal elyazmalarını incelememize izin veren Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı’na, araştırmalarımız boyunca hiçbir yardımı esirgemeyen ve mensubu bulunmaktan kıvanç duyduğumuz İslâm Sanat Tarih Kültür ve Araştırma Merkezi’ne (IRCICA) ve sabırları dolayısıyla bütün yakınlarımıza teşekkür ederiz.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al