abd haberleri canlı haber
Tarih Ansiklopedisi

Yeşil Türbe tarihi nedir? Bursa Yeşil Türbe özellikleri nelerdir? Yeşil Türbe ne zaman yapıldı?

Külliyenin önemli bir ünitesini teşkil eden ve adıyla anılan semtte yer alan eser cami ile medresenin batısında ve biraz uzağında kalmaktadır. Yüksek bir platform üstüne kurulan ve muhteşem çini süslemeleriyle Osmanlı döneminin de en zengin türbesini teşkil eden eser sekizgen planlı olup, altta tonozla örtülü cenazelik bölümü, zeminde sandukaların yer aldığı gövde ve örtü sisteminden meydana gelmektedir. İki kademeli olarak düzenlenen sekizgen gövdenin alt kısmı turkuaz renkli düz plaka çinilerle kaplanmış, sivri kemerli küçük pencerelerle aydınlatılan kubbenin oturduğu üst kısmı ise düz sade bırakılmıştır. Buras aynı zamanda kubbenin kasnağını oluşturmakta ve gövdeden profilli bir taş silme ile ayrılmaktadır. Tek renk sırlı çinilerle kaplanmış olan bu bölümün kenarları, köşeleri kaplayan beyaz renkli düz sade mermer silmelerle birbirinden ayrılmış ve her yüzüne altlı üstlü birer pencere açılmıştır.

Türbenin kuzeyinde bulunan taç kapısı cepheden öne doğru taşıntı yapmaktadır. Kademeli bir merdivenle çıkılan renkli mermer geçmeli basık kemerli kapı açıklığı, öne doğru taşıntı yapan kemerli dikdörtgen bir niş içine alınmıştır. Duvardan eyvan gibi içeri girinti yapan bu açıklığın yanlarına sağlı sollu birer mihrabiye oyulmuş, üstü de kubbe görünümlü kavsarayla kapatılmıştır. İstiridye kabuğu formunda dilimlenmiş kavsarası, kapı üzerindeki mukarnasları, ayakkabılıkları, bazıları düz, bazıları rûmi ve palmetlerle dolgulanmış bitkisel bezemeli bordürleri ve kabartma yazılarıyla emsali görülmeyen muhteşem bir çini süslemeye sahiptir. Sarı, turkuaz ve lacivert renklerin ağırlıkta olduğu renkli sır tekniğindeki bu çiniler Mecnun Mehmed isimli bir sanatkarın elinde şekillenmiştir. Kapının üstündeki tek satırlık Arapça sülüs kitabede Türkçe: “Burası merhum, said, şehid Sultan oğlu Sultan Mehmed bin Bâyezid’in türbesidir. 824 senesi Cemaziyelulâsında vefat etmiştir” anlamına gelen bir ibare yer almakta, bu ibareden Çelebi Sultan Mehmed’in 824/1421 yılında vefat ettiği anlaşılmaktadır. Türbenin mimarı külliyenin de sorumluluğunu yüklenen Hacı İvaz Paşa’dır. Kapı kanatları ceviz ağacından çok zengin oyma tekniğiyle süslenmiştir. Üç tablalı olan kanatlar kapının kemerli kavsine göre düzenlenip yüzeyleri yatay kuşaklarla bölünmüş, etrafları da tezyini bordürlerle kuşatılmıştır. Geometrik desenlerin yanı sıra, rumi, palmet ve rozet motiflerinin işlendiği açıklı koyulu ahşap geçmelerden meydana gelen kanatlar, ayrıca dinî yazılarla da bezenerek üzerine Tebrizli Ahmed oğlu Hacı Ali tarafından yapıldığına dair bir kitabe konmuştur.

İç mekândan kubbeye geçiş badem şeklinde prizmatik üçgenlerle geçilen bir kasnakla sağlanmıştır. Duvar yüzlerinin kenarları mermer bir silme ile çerçevelenmiş ve onlara bitişik mermer ayaklar üzerine sivri kemerler yerleştirilmiştir. Her yüze açılan iki katlı pencerelerden mermerden geniş çerçeveler içine yerleştirilen düz lentolu alt pencerelerin üstünde sivri kemerli yazılı çini alınlıklar çok etkileyicidir. Türbenin bütün iç duvarları çini kaplıdır. Yaklaşık üç metre yüksekliğe kadarduvar yüzeyini kaplayan turkuaz renkli altıgen plaka çinilerin ortasındaki çiçekler arasına beyazla ayetler yazılmış, kenarları da bordürle çevrilmiştir. Bunların yanında pencerelerin tavanları da rozetli çinilerle kaplanmış, ayrıca pencere aralarına dikey konumda yerleştirilen salbekli şemselerin oluşturduğu altın yaldızlı rozetler yüzeylere hareket kazandırmıştır.

Kapıdan girilince gözler bir anda mihrap ve duvar çinilerini dolaşarak ortadaki sandukalara takılmaktadır. Girişin karşısında yer alan zengin çinili dikdörtgen mihrap nişi üst ve yanlardan aynı zenginlikte süsleme bordürleriyle çerçevelenerek iri palmetli bir tepelikle taçlanmıştır. Bordürlerin içi, ince kıvrık dallara bağlanan stilize bitkiler ve yazı ile tezyin edilmiş olup,  köşe sütunceleri yivli, kavsarası da altı sıra mukarnas dolguludur. Kullanılan renkler arasında beyaz, sarı, lacivert ve turkuaz öne çıkmıştır.

Sekiz köşeli, yanları mermer, üstü çini kaplamalı mermer bir kaide üzerine yerleştirilen ortadaki çinili sandukalardan Çelebi Sultan Mehmed’e ait olanı diğerlerinden daha büyük ve gösterişli olup, mihraptaki gibi aynı renklerle kaplanmış, üzerine de dört satır halinde ”Bu nurlu, kokulu, mübarek uyku yeri, en büyük Sultan en büyük iyilikçi Hakan, dünya Sultanlarının iftiharı, kulların yardımcısı, şehirler imar eden, zulüm ve fesadı yok eden, Gaz,i  mücahit, Murad Han oğlu Allahın affettiği Bâyezıd oğlu Sultan Mehmed’in gömüldüğü yerdir. Allah onu rızasına gark ve cennetin bahçelerinde iskan etsin.  Kendisi 824 H. Senesi Cemaziyel-ulasında (8 Mayıs 1421) vefat etmiştir” diye Türkçeye çevirebileceğimiz bir kitabe yazılmıştır. Bu sandukanın güneyinde oğulları Mustafa ile Mahmud’un, kuzeyinde de oğlu Yusuf’un sandukası bulunmakta; arka sırada ise kızları Selçuk Hatun, Sitti Hatun, Hafza Sultan, Ayşe Hatun ve Daya Hatun’a ait çinili sandukalar yer almaktadır. Çinilerle kaplı olan bu sandukaların üzerindeki kitabelerde içinde yatanların vefat tarihleri yazılıdır.

Türbe,  cami ve medrese gibi Osmanlı döneminde 1623 yıllarından başlamak üzere müteaddid defalar onarılmış, yakın zamanlardaki restorasyonda ise dökülen çinileri tamir edilerek ziyarete açılmıştır.

M. Murat ÖNTUĞ

KAYNAKÇA

Ahmed Tevhid (Ulusoy), “İlk Altı Padişahımızın Bursa’da Kain Türbeleri”,  Tarihi Osmanî Mecmuası,  III, s.977-981,1047-1060; Ahmed Tevhid (Ulusoy), “Bursa’da Yeşil Cami ve Yeşil Türbe Kitabeleri”,Musavver  Nevsal-i Osmânî Muharrirleri Ekrem Reşat, Osman Ferid, İstanbul 1328-1330,s.128-129; Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı Mimarisinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri 806-855 (1403-1451), İstanbul 1972;Komisyon,Türkiye’de Vakıf Abideler ve Eski Eserler III, Ankara 1983, s.294-299;Kazım Baykal, Bursa ve Anıtları, İstanbul 1950;Sedat Çetindaş,Bursa Tarihi Yerler, Müze, Camiler ve Türbeler, İstanbul 1934; Şerare Yetkin, Anadolu’da Türk Çini Sanatının Gelişmesi, İstanbul 1986, s.207210.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
İstanbul evden eve nakliyat izmir dijital ajans dijital pazarlama vds satın al